ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

ย้อนกลับไปกว่า 20 ปีก่อน นโยบาย ‘30 บาทรักษาทุกโรค’ หรือระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ถือเป็นหนึ่งในนโยบายที่เข้ามาสร้างแรงสั่นสะเทือนวงการสาธารณสุขไทย

ในมุมผู้รับบริการ นี่เป็นเรื่อง ‘เชิงบวก’ เพราะถือเป็นหลักประกันให้คนไทยที่เกิดมาพร้อมกับเลขประจำตัว 13 หลัก ว่าจะไม่ล้มละลายจากการรักษา

จากการเริ่มต้นของนโยบาย 30 บาทในวันนั้น เดินทางข้ามเวลามาถึงวันนี้ และกลายเป็นจังหวะก้าวสำคัญในปี 2567 ภายใต้การนำของรัฐบาลเพื่อไทย (ไทยรักไทยเดิม) คือการยกระดับกลายเป็นนโยบาย ‘30 บาทรักษาทุกที่ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว’

เพื่อให้ประชาชนผู้มีสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง หรือบัตร 30 บาท) สามารถเข้ารับบริการได้ที่สถานพยาบาลทุกแห่ง ทุกสังกัดที่เข้าร่วม

ทว่า การที่ประชาชนจะไปรักษาที่ไหนก็ได้โดยไม่ต้องพึ่งใบส่งตัว รวมไปถึงการเข้ารับบริการตามความสะดวกของผู้ป่วยนั้น ‘ระบบการเชื่อมโยงข้อมูล’ จึงเป็นอีกหนึ่งเรื่องสำคัญที่ทำให้นโยบายดังกล่าวเกิดขึ้นจริง

ฉะนั้น “The Coverage” จึงขอพาทุกคนมาดูการเชื่อมโยงข้อมูลผ่านระบบสารสนเทศ เบื้องหลังความสำเร็จของนโยบายนี้ ผ่านคำบอกเล่าของ นพ.ศุภฤกษ์ ถวิลลาภ รองผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข และหัวหน้ากลุ่มสารสนเทศทางระบาดวิทยา กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค หรือ ‘หมอไผ่’ ผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจด้านระบบเทคโนโลยี และคุ้นเคยกับแพลตฟอร์ม ‘หมอพร้อม’ มาตั้งแต่การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19

“เมื่อข้อมูล (ของหมอพร้อมช่วงโควิด-19) สามารถส่งผล RT-PCR ได้ ผมก็ต้องส่งผลเลือด ค่าน้ำตาล ไขมัน หรือผลเบาหวานได้ ถ้าข้อมูลใบรับรองการป่วยจากโควิดสามารถทำได้ ใบรับรองแพทย์ตัวอื่นๆ ใบรับรองแพทย์สำหรับทำใบขับขี่ก็ต้องทำได้ หรือแม้กระทั่งสมุดเล่มเหลือง (หนังสือรับรองการสร้างเสริมภูมิคุ้มกัน วัคซีนโควิด-19) กรณีเดินทางไปต่างประเทศ การทำให้คนไทยมีข้อมูลเมื่อต้องเดินทาง เผื่ออาจเกิดการเจ็บป่วยก็ต้องทำได้เหมือนกัน”

นี่คือศักยภาพของระบบการเชื่อมต่อข้อมูล ที่นับเป็นหัวใจของ 30 บาทรักษาทุกที่ ด้วยบัตรประชาชนใบเดียว

‘โควิด-19’ คือสารตั้งต้นในการเชื่อมร้อยข้อมูล

‘ข้อมูลที่ไม่เชื่อมต่อกัน’ เป็นเรื่องปกติของทุกโรงพยาบาล และไม่ใช่แค่เฉพาะที่ไทยเท่านั้น แต่เป็นกันทั่วโลก นั่นคือสิ่งที่หมอไผ่อธิบายให้ฟังก่อนจะเริ่มต้นบทสนทนา พร้อมกับอธิบายต่อไปว่า แต่เมื่อเกิดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ขึ้นมา ประจวบกับในขณะนั้นมีทั้งกฎหมาย กำลังคน งบประมาณ ฯลฯ เข้ามารองรับทำให้ทุกอย่างสามารถดำเนินการได้ง่ายขึ้น และเกิดเป็นแพลตฟอร์ม ‘หมอพร้อม’ ขึ้นมา ซึ่งในขณะนั้น ข้อมูลการตรวจหาเชื้อ ข้อมูลการฉีดวัคซีน ฯลฯ จากทั้งภาครัฐ เอกชน คลินิก ฯลฯ ก็ขึ้นแสดงทั้งหมด มากไปกว่านั้น ยังสามารถใช้เดินทางไปต่างประเทศได้อีกด้วย

ฉะนั้นแล้ว การเชื่อมโยงข้อมูลของนโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่ด้วยบัตรประชาชนใบเดียวนั้น เป็นการขยายผลจากการดำเนินการช่วงที่มีการแพร่ระบาดของโรคโควิดผ่านแพลตฟอร์มหมอพร้อม

“สำหรับโครงการนี้ ทุกคนอาจจะงงว่าใน 100 วันเกิดขึ้นได้อย่างไร นี่คือคำตอบ เพราะมันคือของเดิม เราแค่สานต่อ และขยายผลเท่านั้น”

หมอไผ่เปรียบเปรยให้ฟังว่า ‘เป็นการทำถนนลาดยาง’ เพื่อให้รถยนต์ธรรมดาสามารถไปต่อ และใช้ประโยชน์ได้ จากเดิมที่ต้องใช้รถโฟวิลเดินทาง ‘บนถนนลูกรัง’ เท่านั้น